Người Bị Bệnh Tim Có Nên Dùng Máy Trợ Thở Khi Ngủ Không?

Người mắc bệnh tim có thể đồng thời gặp các rối loạn hô hấp trong lúc ngủ, nhưng việc sử dụng máy trợ thở không nên được quyết định chỉ dựa trên chẩn đoán bệnh tim hoặc những biểu hiện như ngáy lớn, ngủ không sâu giấc và mệt mỏi khi thức dậy. Điều quan trọng là xác định người bệnh đang gặp dạng rối loạn hô hấp nào, tình trạng tim mạch hiện tại ra sao và phương thức hỗ trợ hô hấp nào phù hợp.

Máy trợ thở khi ngủ, đặc biệt là máy CPAP, có vai trò trong điều trị ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn. Tuy nhiên, ở người suy tim hoặc có ngưng thở khi ngủ trung ương, việc lựa chọn thiết bị cần được cân nhắc kỹ hơn. Không phải mọi loại máy đều có cơ chế hoạt động giống nhau, và hiệu quả kiểm soát rối loạn hô hấp cũng không đồng nghĩa với việc chắc chắn giảm nguy cơ biến cố tim mạch.

Vì vậy, trước khi quyết định sử dụng máy, người bệnh cần hiểu rõ trường hợp nào có thể được cân nhắc điều trị, những yếu tố cần kiểm tra và cách theo dõi đáp ứng để sử dụng thiết bị an toàn hơn.

Khả năng sử dụng máy trợ thở khi ngủ ở người mắc bệnh tim

Bệnh tim không đồng nghĩa với việc phải tránh máy trợ thở khi ngủ

Mắc bệnh tim không có nghĩa là người bệnh không thể sử dụng máy trợ thở khi ngủ. Trên thực tế, nếu được chẩn đoán ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn (Obstructive Sleep Apnoea – OSA), một số người có thể được bác sĩ chỉ định liệu pháp áp lực dương đường thở, thường là CPAP, để hạn chế tình trạng đường thở trên bị xẹp lặp đi lặp lại trong lúc ngủ.

CPAP tạo ra luồng khí có áp lực dương qua mặt nạ, giúp duy trì sự thông thoáng của đường thở. Khi được chỉ định đúng và sử dụng phù hợp, phương pháp này có thể làm giảm các biến cố tắc nghẽn hô hấp, cải thiện tình trạng ngáy liên quan đến OSA và hỗ trợ chất lượng giấc ngủ ở một số người bệnh.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc điều trị ngưng thở khi ngủ và điều trị bệnh tim. Máy CPAP không thay thế thuốc tim mạch, các biện pháp kiểm soát yếu tố nguy cơ hoặc kế hoạch điều trị suy tim do bác sĩ xây dựng. Cũng không nên mặc định rằng sử dụng CPAP sẽ ngăn ngừa nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay tử vong do tim mạch ở tất cả bệnh nhân.

Mức độ phù hợp của máy còn phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe tại thời điểm bắt đầu điều trị. Người có bệnh tim ổn định và được xác định mắc OSA có thể được đánh giá theo hướng khác với người đang suy tim mất bù, khó thở tăng lên, huyết áp không ổn định hoặc có những thay đổi đáng kể về chức năng tim.

Nếu thường xuyên ngáy lớn, có người chứng kiến những lần ngừng thở khi ngủ, thức dậy không cảm thấy khỏe hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về khả năng mắc rối loạn hô hấp khi ngủ. Những dấu hiệu này gợi ý cần đánh giá thêm, nhưng không đủ để tự kết luận bệnh hay tự chọn máy.

Trường hợp nào có thể được chỉ định CPAP khi mắc bệnh tim?

CPAP thường được cân nhắc khi người bệnh được xác định có ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn và tình trạng này phù hợp với chỉ định điều trị. Quyết định không chỉ dựa vào việc người bệnh có mắc bệnh tim hay không, mà còn phải xem xét kết quả đo giấc ngủ, mức độ triệu chứng, bệnh lý đi kèm và khả năng dung nạp thiết bị.

Ở người mắc OSA, đường thở trên có thể bị hẹp hoặc xẹp trong khi ngủ dù cơ thể vẫn phát ra nỗ lực hô hấp. Áp lực dương từ CPAP giúp giữ đường thở mở, qua đó hạn chế các lần ngừng hoặc giảm luồng khí do tắc nghẽn. Khi các biến cố hô hấp được kiểm soát, một số người có thể giảm ngáy, ít thức giấc hơn và cảm thấy tỉnh táo hơn vào ban ngày.

Đối với người có bệnh tim, bác sĩ cần cân nhắc lợi ích điều trị OSA trong bối cảnh tổng thể. Chẳng hạn, nếu người bệnh có biểu hiện buồn ngủ ban ngày, giấc ngủ bị gián đoạn và kết quả thăm dò xác nhận OSA, việc điều trị có thể hướng đến kiểm soát rối loạn hô hấp và cải thiện triệu chứng. Tuy nhiên, mức độ cải thiện không giống nhau ở mọi người.

Một điểm cần lưu ý là chỉ số ngưng thở – giảm thở (AHI) không nên được xem là căn cứ duy nhất để đánh giá toàn bộ tình trạng. Bác sĩ còn cần xem xét triệu chứng, mức độ giảm oxy trong đêm, bệnh lý đi kèm và đặc điểm của từng kiểu biến cố hô hấp.

Người bệnh cũng không nên tự mua máy CPAP chỉ vì có bệnh tim, ngáy lớn hoặc cảm thấy mệt mỏi sau khi ngủ. Các triệu chứng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Sử dụng một thiết bị không phù hợp có thể khiến vấn đề nền chưa được nhận diện, đồng thời làm chậm quá trình đánh giá và điều trị cần thiết.

Vì sao người bị suy tim và ngưng thở khi ngủ trung ương cần được đánh giá riêng?

Ở người suy tim, rối loạn hô hấp khi ngủ có thể thuộc dạng tắc nghẽn, dạng trung ương hoặc có sự kết hợp giữa hai dạng. Sự khác biệt này rất quan trọng vì cơ chế hình thành và cách lựa chọn phương pháp điều trị không giống nhau.

Trong ngưng thở khi ngủ tắc nghẽn, đường thở trên bị hẹp hoặc xẹp trong khi người bệnh vẫn có nỗ lực hô hấp. Ngược lại, ngưng thở khi ngủ trung ương (Central Sleep Apnoea – CSA) liên quan đến sự gián đoạn tạm thời của tín hiệu điều khiển hô hấp, khiến luồng khí và nỗ lực hô hấp cùng giảm hoặc ngừng trong các biến cố điển hình.

Ở một số người suy tim, CSA có thể xuất hiện cùng kiểu thở chu kỳ, trong đó nhịp thở tăng dần rồi giảm dần, xen kẽ những khoảng ngừng thở. Tuy nhiên, không thể nhận biết chắc chắn loại rối loạn chỉ bằng quan sát tiếng ngáy hoặc cảm giác khó thở khi ngủ. Việc phân biệt thường cần dựa vào thăm dò giấc ngủ và đánh giá lâm sàng.

Tình trạng tim mạch cũng ảnh hưởng đến lựa chọn hỗ trợ hô hấp. Bác sĩ có thể cần xem xét chức năng thất trái, bao gồm phân suất tống máu thất trái (LVEF), mức độ ổn định của suy tim, thuốc đang sử dụng và kết quả đánh giá hô hấp. Những thông tin này giúp xác định lợi ích, giới hạn và yêu cầu theo dõi đối với từng phương thức điều trị.

Đặc biệt, ASV (adaptive servo-ventilation) là phương thức hỗ trợ thông khí có cơ chế điều chỉnh theo nhịp thở, không phải một chế độ có thể tự chọn thay cho CPAP. Hướng dẫn chuyên môn hiện hành cho phép cân nhắc ASV ở một số trường hợp CSA, nhưng việc sử dụng ở người suy tim có phân suất tống máu giảm cần được thực hiện tại cơ sở có kinh nghiệm, với quyết định điều trị chung giữa người bệnh và bác sĩ, cùng theo dõi chặt chẽ.

Do đó, người suy tim không nên tự chuyển từ CPAP sang BPAP hoặc ASV khi thấy máy hiện nhiều biến cố hô hấp, ngủ không ngon hoặc triệu chứng chưa cải thiện. Những biểu hiện này cần được đánh giá để xác định nguyên nhân và điều chỉnh kế hoạch điều trị phù hợp.

Cách lựa chọn và theo dõi máy trợ thở ở người mắc bệnh tim

Những đánh giá cần thực hiện trước khi chọn máy trợ thở

Trước khi chọn máy trợ thở, bước quan trọng nhất là xác định chính xác vấn đề cần điều trị. Bệnh tim, ngáy và mệt mỏi sau khi ngủ không đủ để xác định người bệnh cần CPAP hay một phương thức hỗ trợ hô hấp khác.

Bác sĩ có thể chỉ định đo đa ký giấc ngủ (polysomnography – PSG) hoặc phương pháp thăm dò hô hấp khi ngủ phù hợp với tình trạng của từng người. Kết quả giúp đánh giá các biến cố ngừng thở, giảm thở, nỗ lực hô hấp, mức độ giảm oxy và những thông tin cần thiết để phân biệt OSA với CSA. Với người có bệnh nền phức tạp như suy tim, việc lựa chọn phương pháp thăm dò cần được cân nhắc kỹ thay vì mặc định chỉ cần một thiết bị đo tại nhà.

Song song với đánh giá giấc ngủ, tình trạng tim mạch cần được xem xét. Người bệnh nên cung cấp thông tin về chẩn đoán tim hiện tại, những lần nhập viện gần đây, triệu chứng khó thở, thuốc đang dùng và kết quả kiểm tra tim nếu có. Bác sĩ sẽ quyết định có cần đánh giá thêm chức năng tim hoặc điều chỉnh kế hoạch điều trị nền trước khi bắt đầu hỗ trợ hô hấp hay không.

Một số yếu tố cần được làm rõ gồm:

• Loại rối loạn hô hấp: OSA, CSA hay tình trạng phối hợp.
• Tình trạng tim mạch: mức độ ổn định của bệnh, chức năng tim và những thay đổi triệu chứng gần đây.
• Mục tiêu điều trị: giảm biến cố hô hấp, cải thiện triệu chứng, chất lượng giấc ngủ hoặc giải quyết vấn đề cụ thể được xác định qua thăm dò.
• Khả năng sử dụng thiết bị: mức độ phù hợp của mặt nạ, sự thoải mái, khả năng duy trì điều trị và kế hoạch theo dõi.

Sau khi có đủ thông tin, bác sĩ mới có thể cân nhắc loại máy, chế độ áp lực và các thông số phù hợp. Việc lựa chọn không nên dựa trên giá bán, quảng cáo hoặc quan niệm rằng máy có nhiều chế độ hơn luôn tốt hơn.

Phân biệt CPAP, APAP và BPAP để hiểu đúng lựa chọn điều trị

Các thiết bị hỗ trợ hô hấp khi ngủ có thể sử dụng cơ chế áp lực khác nhau. Hiểu sự khác biệt cơ bản giúp người bệnh trao đổi với bác sĩ hiệu quả hơn, nhưng không thay thế việc xác định chỉ định và cài đặt thông số chuyên môn.

Với người được chẩn đoán OSA, CPAP có thể là lựa chọn phù hợp khi đáp ứng các điều kiện điều trị. APAP có khả năng điều chỉnh áp lực trong phạm vi được thiết lập, nhưng không tự xác định đầy đủ loại bệnh hay thay thế việc đánh giá ở người có bệnh nền phức tạp.

BPAP cũng không đơn thuần là phiên bản cao cấp hơn của CPAP. Một số người có thể cần hai mức áp lực vì đặc điểm hô hấp riêng, trong khi người khác không có chỉ định sử dụng. Đối với CSA, lựa chọn cấu hình thiết bị cần thận trọng; hướng dẫn của Hiệp hội Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ khuyến nghị không sử dụng BPAP không có nhịp thở dự phòng để điều trị CSA ở các nhóm được nêu trong hướng dẫn, bao gồm CSA do suy tim. [2]

ASV có cơ chế khác với các máy CPAP thông thường. Dù có thể được cân nhắc ở một số bệnh nhân CSA, việc lựa chọn cần căn cứ vào kiểu rối loạn hô hấp, tình trạng tim mạch và đánh giá của nhóm chuyên môn. Người bệnh không nên tự suy luận rằng một thiết bị có khả năng kiểm soát nhiều dạng biến cố hơn sẽ luôn an toàn hoặc hiệu quả hơn.

Khi trao đổi về thiết bị, người bệnh nên ưu tiên câu hỏi: “Loại máy này có phù hợp với chẩn đoán và tình trạng tim của tôi không?” thay vì chỉ quan tâm đến số lượng chế độ, tính năng kết nối hoặc mức giá.

Theo dõi đáp ứng và nhận biết thời điểm cần đánh giá lại

Bắt đầu sử dụng máy trợ thở không phải là bước cuối cùng của quá trình điều trị. Việc theo dõi giúp xác định liệu thiết bị có được sử dụng đều đặn, các biến cố hô hấp có được kiểm soát và triệu chứng của người bệnh có thay đổi theo hướng mong muốn hay không.

Trong giai đoạn đầu, người bệnh cần được hướng dẫn sử dụng máy, đeo mặt nạ đúng cách, vệ sinh thiết bị và nhận biết những vấn đề thường gặp như rò khí, khô mũi, khô miệng hoặc cảm giác khó chịu khi thở. Nếu mặt nạ không vừa hoặc áp lực khiến người dùng khó dung nạp, cần trao đổi với đơn vị điều trị để tìm cách khắc phục thay vì tự thay đổi thông số.

Dữ liệu từ máy có thể cung cấp thông tin về thời gian sử dụng, rò khí và số biến cố hô hấp còn lại theo thuật toán của thiết bị. Tuy nhiên, các chỉ số này cần được diễn giải cùng triệu chứng, kết quả thăm dò ban đầu và tình trạng sức khỏe. Một con số trên màn hình không thể tự nó chứng minh rằng bệnh đã được kiểm soát hoàn toàn.

Người bệnh nên được đánh giá lại nếu vẫn buồn ngủ nhiều, ngủ không phục hồi, khó dung nạp máy hoặc dữ liệu cho thấy các biến cố hô hấp còn tồn tại. Tình trạng tim mạch mới xuất hiện hoặc xấu đi cũng có thể làm thay đổi nhu cầu đánh giá giấc ngủ và kế hoạch hỗ trợ hô hấp.

Đặc biệt, khi xuất hiện khó thở tăng lên, phù nhiều hơn, đau ngực, ngất hoặc các triệu chứng tim mạch bất thường, người bệnh không nên chỉ tìm cách điều chỉnh máy tại nhà. Cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá; nếu có đau ngực dữ dội, khó thở nghiêm trọng, ngất hoặc dấu hiệu cấp cứu khác, cần tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.

Hiệu quả điều trị nên được đánh giá dựa trên nhiều khía cạnh: mức độ tuân thủ, thay đổi triệu chứng, dữ liệu thiết bị, kết quả thăm dò khi cần thiết và tình trạng bệnh nền. Trong trường hợp có suy tim hoặc CSA, việc phối hợp giữa bác sĩ tim mạch và chuyên khoa giấc ngủ đặc biệt quan trọng để tránh điều chỉnh một phương pháp hỗ trợ hô hấp mà bỏ qua nguyên nhân nền.

Tóm lại, người mắc bệnh tim có thể được chỉ định máy trợ thở khi ngủ trong những trường hợp phù hợp, nhưng thiết bị cần được lựa chọn dựa trên chẩn đoán cụ thể và đánh giá sức khỏe toàn diện. CPAP, APAP, BPAP và ASV không thể thay thế lẫn nhau một cách tùy ý. Nếu đang cân nhắc sử dụng máy, người bệnh nên bắt đầu bằng việc đánh giá rối loạn hô hấp khi ngủ, trao đổi về tình trạng tim mạch và xây dựng kế hoạch theo dõi rõ ràng cùng bác sĩ.

Cần Tư Vấn Về Máy Trợ Thở Khi Ngủ Cho Người Mắc Bệnh Tim?

Đối với người mắc bệnh tim, việc lựa chọn máy trợ thở khi ngủ cần dựa trên tình trạng hô hấp, chẩn đoán rối loạn giấc ngủ và đánh giá sức khỏe tim mạch. Không phải mọi trường hợp đều phù hợp với cùng một phương pháp; CPAP, APAP hay các thiết bị hỗ trợ hô hấp khác cần được cân nhắc theo chỉ định chuyên môn.

Tại VietHealthMed, chúng tôi hỗ trợ khách hàng tìm hiểu về các giải pháp máy trợ thở khi ngủ, cung cấp thông tin về liệu pháp CPAP/APAP, cách lựa chọn mặt nạ và những yếu tố cần lưu ý khi sử dụng thiết bị. Qua đó, bạn có thể chủ động trao đổi với bác sĩ và tìm hiểu phương án phù hợp hơn với tình trạng sức khỏe cũng như nhu cầu điều trị của mình.

VietHealthMed – Công Ty Sức Khỏe Việt – Giải Pháp Máy Thở ResMed & BMC Chính Hãng

📍 Địa chỉ: 83/53 Phạm Văn Bạch, Phường Tân Sơn, TP. Hồ Chí Minh

📞 Hotline / Zalo / WhatsApp: +84 917 205 200

🌐 Website: maythovn.com

Liên hệ VietHealthMed để được cung cấp thêm thông tin về máy trợ thở khi ngủ và các giải pháp hỗ trợ hô hấp. Với người mắc bệnh tim, việc lựa chọn thiết bị nên được phối hợp cùng bác sĩ để bảo đảm phương pháp sử dụng phù hợp với chẩn đoán và tình trạng sức khỏe cụ thể.